English (United Kingdom)Finnish (Suomi)Deutsch (DE-CH-AT)Svenska (Sverige)
PDF Tulosta
alt
Flakturm II Friedriscshain




Flakturm-lista

Toisen maailmansodan aikana siirrettiin Berliinissä Kaiser Friedrich -museosta turvaan noin 417 taideteosta. Ne sijoitettiin Berliinin Friedrichshainin Flakturm II:een.

Flakturmit olivat ympäri Saksaa pystytettyjä ilmatorjuntatornien ja pommisuojien yhdistelmiä. Ison-Britannian ilmavoimien pommitettua Berliiniä vuonna 1940 antoi Hitler määräyksen alkaa rakentaa Flakturmeiksi nimettyjä ilmapuolustustorneja Berliinin ja muiden strategisten kohteiden suojaksi. Rakennuksilla oli kaksi funktiota: ilmatorjunta ja väestösuoja. Niiden erikoisvahvistetusta teräsbetonista rakennetut seinät olivat kolme ja puoli metriä paksut, eivätkä liittoutuneiden tehokkaimmatkaan aseet purreet niihin. Rakennukset olivatkin käytännössä turvallisimmat paikat Saksanmaalla aina sodan loppuun asti. Niissä oli tilaa 10 000:sta 30 000 hengelle, ja usein Flakturm oli sairaaloineen, kauppapuoteineen ja muine palveluineen kuin oma pieni kaupunki.

Flakturm II varastettujen taulujen kohtalosta ja tuhoutumisolosuhteista on monia ristiriitaisia mainintoja. Tornin muunmuassa mainitaan tuhoutuneen pommituksen seurauksena. Tässä tapauksessa on ilmeisesti kuitenkin ollut kyse eri tornista: Flakturm Zoo:sta, joka oli lähellä Berliinin eläintarhaa.

Oheisen tekstin lähteinä on ollut muunmuassa www.lostart.de - sivusto, Wikipedia, http://www.german-architecture.info/GERMANY/TEN/TEN-NS-13.htm, Christopher Norrisin artikkeli The Burlington Magazinessa, n:o 597, joulukuulta 1952, sekä joukko muita artikkeleja ja webviitteitä.

 

Ensimmäiset Liitttoutuneiden pommit putosivat Berliinin Museosaaren välittömään läheisyyteen  20. - 21. 12. 1940 välisenä yönä. Kaiser Friedrich museon vastuulliset virkamiehet ymmärsivät siinä tilanteessa, etteivät kokoelmat olleet museoiden varastoissa enää suojassa pommitusten tuhoilta. Alettiin taideteostn evakuointi. Syyskuusta 1941 alkaen kokoelmia alettiin varastoida Berliner Friedrichshainin tulenjohtotorniin ja muihin turvapaikkoihin. Syyskuuhun 1942 mennessä oli varastointi saatu pääosin valmiiksi.Flakturm Zoohon siirrettiin noin 1 500 kuutiometriä taideaarteita ja Flakturm II:een 735 kuutiometriä. Joitain museon kellarin isokokoisia maalauksia siirrettin vielä turvaan myöhäisempinä ajankohtina.

Kuten muidenkin valtion museoiden kokoelmien kohdalla käytettiin ensisijaisesti rakennuksen ensimmäistä kerrosta. Myöhemmin otettiin käyttöön myös joitakin huoneita toisesta ja kolmannesta kerroksesta.

Ennen sodan loppumista vuosien 1944–45 vaihteessa kävi selväksi, että pommitusten yhä kiihtyessä eivät Flakturmit enää olleet turvallinen paikka taidekokoelmille. Itärintaman jatkuvan lähestymisen vuoksi Kaiser Friedrich museon hallinto päätti vastaavan ministerin kanssa tehdyn sopimuksen ( ns."Führerin käsky" 6. maaliskuuta 1945 ) mukaisesti taideteosten uudesta varastoinnista. Eri lähteissä mainitaan määränpäitä tai suunniteltuja määränpäitä useampiakin. Varmasti lähti 11. maaliskuuta vuonna 1945 ensimmäinen kuljetus kohti Thüringeniä. Werran entinen suolakaivos, joka sijaitsi Eisenachin eteläpuolella tulisi siitä lähtien olemaan teosten varastointipaikkana. Kuljetukset keskeytettiin kuitenkin - jälleen turvallisuusssyistä - jo huhtikuun 7. päivänä.

Tiettävästi Friedrichshainin bunkkeriin jäi viime vaiheessa 434 maalausta. Niiden joukossa oli useita suurikokoisia maalauksia, jotka oli jo pakattu suuriin arkkuihin. Evakuoinnin aikana oli aiemmin nimittäin todettu liian pienten kuljetuslaatikoiden estävän näiden taulujen varastoinnin suolakaivokseen. (?)

Puna-armeija valtasi Flakturm II:n bunkkerin ja tulenjohtotornin toukokuun toisena päivänä 1945. Tällöin museon kumpikin vahtimestari pääsivät rakennukseen vaikeuksitta. Toukokuun 4. ja 5. päivinä museon vahtimestarit pyysivät jälleen päästä sisään. Ensimmäisen ja toisen kerroksen varastohuoneet olivat vielä ennallaan, mutta kolmannen kerroksen huoneeseen oli murtauduttu. Toukokuun 6. päivänä ensimmäinen kerros paloi. Puuseinät tuhoutuivat, hissi romahti räjähdyksessä, kuumuus ja savu estivät pääsyn pidemmälle varastoon.

Toukokuun 7. päivänä valtionmuseon pääjohtaja teki virallisen vierailun paikalle. tällöin kävi ilmi, että portaat toiseen ja kolmanteen kerrokseen olivat romahtaneet. Tulenjohtotornia ei enää vartioitu. Pantiin merkille, että siviilihenkilöt kulkivat esteettömästi rakennukseen ja sieltä ulos. Lopulta koko torni paloi selvittämättömästä syystä vuoden 1945 toukokuun 14. ja 18. päivien välillä.

Ohessa on luettelo 417 teoksesta, jotka tuhoutuivat Flakturm II:ssa. Todellisuudessa teoksia oli ilmeisesti enemmän, ja täydennämme tätä listaa näiltä osin tulevaisuudessa. On myös olemassa mahdollisuus, että jotkin teokset tulivat sekasorrossa ryöstetyiksi ja siten säilyivät tulipaloilta. Oheisessa luettelossa numeron 85 mainitaankin löytyneen myöhemmin toisaalta.

Lista on tarkka kopio valokuvatuista asiakirjoista, jotka olemme ladanneet www.footnote.com-sivustolta. Alkuperäiset asiakirjat ovat olleet koneella kirjoitettuja. Tarkkuuden nimissä olemme toistaneet myös alkuperäisen listan lyöntivirheet ja lyhenteet. Teosten nimet ovat myös dokumentin mukaisia huolimatta siitä, että niillä muissa yhteyksissä voi olla erilainen nimi.

Omat toimitukselliset merkintämme on erotettu alkuperäistekstistä hakasulkeilla "[ ]". Jos teoksen nimen perässä on merkintä "x", se tarkoittaa, että teos on Tuhoutuneen taiteen museon galleriassa.

Teosten tietueista saat linkkitulosteen menemllä sivujemme "Haku" toimintoon ja kirjoittamalla hakukenttään "Flakturm II. Tällä tavoin pitäisi saada vähintään 463 osumaa.

Toivomme mahdollisimman monelle olevan hyötyä ja iloa tästä luettelosta, joka muuten on varsin vaikeasti saatavissa.

jt/ADAM

 

alt

Adrelia Hall Collection, Wiesbaden Administrative

Records / Footnote.com

 

 

Gemälde, die im Flakturm Friedrichshain vernichtet wurden ??? 1945


I. Hauptbestand, vgl. Katalog S. 11-543 s. Liste S. 1-11

II. Depotbestand, vgl. Katalog S. 599-655 [?] s. Liste S. 12-15

III. Leihgaben d. National- Galerie s. Liste S. 15

IV. 156 Rahmen, val. besondere Liste s. Liste S. 15

 

 


Liste der Gemälde die sich bei dem Brand im Flakturm Friedrichshain befanden.
( Paintings stored in Flakturn Friedrichshain at time of fire )
I. Hauptbestand vgl. Katalog s. 11- 543


Lfd.Nr. Kat.Nr.

1  921 Aelst, Evert van -Stilleben (m.R.)

2  719 Aertsen, Pieter Jg. -Frau m. Kind (Fragment, m.R.) [x]

3  726 Aertsen, Pieter -Kreuztragung Christi ( m.R.) [x]

4  57 Angelico, Fra, Schule -Jüngates Gericht ( m.R. ) [x]

5  792B Anraadt, Pieter -Bildnis alter Frau ( m.R. ) [x]

6  13 Antonella da Saliba, -Maria m. Kind ( m.R. )

7  1640 Backer, Jacob Adr. -Bildis o.alt Frau ( m.R. ) [x]

8  2184 Baldung, Grien Hans, nach -Teppich vlämischer Werkstatt [x]

9  1171 Barnaba da Modena -Maria mit Kind ( m.R. ) [x]

10  249 Bartolommeo, Fra -Himmelfahrt Eariae [x]

11  6 Bassiti, Marco -Beweinung Christi ( m.R. ) [x]

12  37 Bassiti, Marco -Hl. Sebastian ( m.R. ) [x]

13  314 Basnano, Giacomo -Barmherz. Samariter ( m.R. ) [x]

14  1937 Bassano, Francesco -Allegorie d. Herbsten ( m.R. ) [x]

15  1170A Bastiani, Lazzaro -Beweinung Christi (m.R. ) [x]

16  1956 Bassano, Francesco -Allegorie d. Luft    x

17  2075 Beccafumi, Domenico -Legende d. Hl. Lucia (m.R. ) [x]

18  938A Beijeren, Abraham -Stilleben ( m.R. ) [x]

19  1881 Beijeren, Abraham -Stilleben (m.R. )

20  11 Bellini, Giovanni -Madonna vor rot. Vorhang ( m.R. ) [x]

21  20 Bellini, Giovanni -Altar m.drei Heiligen ( m.R. ) [x]

22  1678 Bellini, Jacopo ? -Reweinung Christi ( m.R. ) [x]

23  503B Bellotto, Bernardo -Marktplats zu Pirna ( m.R. )

24  503C Bellotto, Bernardo -Obertor zu Pirna ( m.R. ) [x]

25  716 Benson, Ambrosius -Caritas ( m.R. ) [x]

26  836 Berchem, Nicolaes -Winterlandschaft ( m.R. ) [x]

27  896 Berchem, Nicolaes -Halt a.d. Scmiede ( m.R. ) [x]

1

28 132 Bertucci, Giov. Batt. -Anbetung d. Könige [x]

29  809A Bol. Ferdinand -Brustbild e.jg Mannes ( m.R. )

30  46C Bonsignori, Francesco -Hl. Sebastian ( m.R. ) [x]

31  366 Bonzi Paolo - Knabe m. Melone ( m.R. ) [x]

32  51 Borgognone, Ambrogio -Thron. Maria m. Kind ( m.R. ) [x]

33  52 Borgognone, Ambrogio -Thronende Maria mit Kind und
Heiligen ( m.R. ) [x]

34  102 Botticelli, Sandro -Madonna m. louchtertrag Engel ( Tondo ) [x]

35  1.172 Botticelli -Werkstatt -Maria m. Kind ( m.R. ) [x]

36  1117 Botticelli -Werkstatt -Verkundigung ( m.R. ) [x]

37  70A Botticini, Francesco -Kristus am Kreuz mit Hlgn. [x]

38  72 Botticini, Francesco -Krönung Mariae ( m.R. ) [x]

39  2036 Boursse, Essias -Holländische Stube mit nähender Frau ( m.R. ) [x]

40  540 Bouts, Aelbert -Hl. Augustin und Johannes d.T. ( m.R. )

41  230 Brescianino, Andrea -Anna Selbdritt ( m.R. ) [x]

42  597A Breu, Jörg -Madonna mit Heiligen ( m.R, ) [x]

43  5978/C Breu, Jörg, Schule -Zwei Altarflügel ( m.R. ) [x]

44  678 Brueghel, Jan, d. x. -Die Schmiede d. Vulkan ( m.R, ) [x]

45  765 Brueghel, Jan, d. x. -Landschaft mit d. hl. Hubertus ( m.R. ) [x]

46  639 Bruyn, Bartol -Madonna mit dem Herzog v. Cleve ( m.R. ) [x]
47  1144 Butinone, Bernardino -Beweinung Christi (m.R. ) [x]

47a  1691 Buytewech, Willen -Gastmahl im Freien ( m.R. ) [x]

48  190 Calcar, Joh. Stephen -Bildnis e. Mannes [x]

49  414B Cano, Alonso -Hl. Agnes ( m.R. )x  [x]

50  408A Cantarini, Simone -Bildnis eines Mannes ( m.R. )x

51  875A Capelle, Jan -Stille See ( m.R. ) [x]

52  356 Caravaggio, Michelangelo da -Bildnis e. junge Frau ( m.R. )x

53  359 Caravaggio, Michelangelo da -Christus am Ölberg ( u.R. )x

54  365 Caravaggio, Michelangelo da -Der Evangelist Matthäus x

2

55  449 Caravaggio, Michelangelo da - Schule Sokrates trinkt d. Giftbecher

56  14 Carpaccio, Vittore -Madonna mit Heiligen ( m.R. ) [x]

57  32 Catena, Vincenzo -Bildnis Graf Raimund Fugger (m. [x]

58  170 Champaigne, Philippe de -Bildnis eine Mannes ( m.R. ) [x]

59  1669 Chardin, Jean -Babtiste Simeon Stilleben ( m.R. )x

60  482 Chodowiecki, Daniel -Blindekuh-Spiel ( m.R. ) [x]

61  485 Chodowiecki, Daniel -Der Hahnenschlag ( m.R. ) [x]

62  17 Cima, Giov. Battista -Maria mitt Kind ( m.R. ) [x]

63  948 Claesz, Pieter -Stillleben ( m.R. ) [x]

64  II.202 Coecke van Aelst -Christus vor Kaiphas ( m.R. ) [x]

65  864B Coques, Gonzales -Bildnis Cornelia de Bie ( m.R. )

66  864C Coques, Gonzales -Familio a. d. Terrasse ( m.R. ) [x]

67  112 Costa, Lorenzo -Darstellung im Tempel [x]

68  353 Crabeth, Wouter Pieters -Grablegung Christi [x]

69  559 Granach, Lucas d. X. -Kardinal Albrecht v. Brandenburg (m.R) x
69a  559A Granach, Lucas d. X. -Maria mit Kind und Johannes ( m.R. ) x

70  2126 Cranach - Schule -Christus als Kinderfreund ( u.R. ) [x]
Meister HB m.d. Greifenkopf

71  1970 Granach, Lucas d. X. -Verlobung d. hl. Katharina ( m.R. ) [x]

72  100 Credi, Lorenzo di  -Maria d. Kind anbetend ( m.R. ) [x]

73  1315 Credi, Lorenzo di  -Maria mit Kind ( m.R. ) [x]

74  352 Crespi, Giov. Battista -Gelübde d. Fransiskaner ( f.R. ) [x]

75  529E/F Christus, Petrus -Zwei Alturflügel ( u.R. )

76  1173 Crivelli, Carlo -Christus am Grabe mit Heiligen (m.R.) [x]

77 8610 Cuijp, Aelbert -Fruhlingslandschaft ( f.R. ) [x]

78  743 Cuijp, Jacob Gerrits -Bildnis e alt. Frau ( m.R. )

79  743A Cuijp, Jacob Gerrits -Holländisch Brautpaar ( m.R. ) [x]

80  1064A Daddi Bernard -Altarbild in drei Abteiligen ( m.R. ) [x]

3

81  1917 Dalem, Cornelis van -Landschaft ( m.R. ) [x]

82  375 Domenichino -Bildnis Baumeister Scamozzi ( m.R. ) x

83  864 Duck, Jacob -Fouragierende Soldaten ( m.R. ) [x]

84  2148 Dughot, Gaspard -Landschaft ( m.R. )

85  557C Dürer, Albrecht -Bildnis Friedrich d. Heisen
( since located at Wiesbaden)

86  770 Dyck, Anthonis van -Verspottung Christi x

87  778 Dyck, Anthonis van -Beweinung Christi ( u.R. ) x

88  782A Dyck, Anthonis van -Nymphen beim Bade u. Satyrn (m.R.) x

89  799 Dyck, Anthonis van -Johannes d.T un Johannes d. v. x

90  1829 Dyck, Anthonis van -Die Jagdbeute ( m.R. ) x

91  820 Eeckhout, Gerbrandt -Darstellung im Tempel ( m.R. ) [x]

92  829 Eeckhout, Gerbrandt -Merkur und Argus ( m.R ) [x]

93  2135 Engelbrechtsen -Flügelaltar mit Speisung der
Fünftausend ( m.R. ) x  [x]
94  112A Ferraresisch um 1480 -Thron. Madonna m. Heiligen ( m.R. ) [x]

95  1960 Fati, Domenico -Gleichnie v. bösen Weingärtner ( m.R. ) [x]

96  71A Fiorentino, Pier Francesco -Madonna vor einer Rosenhecke ( m.R. ) [x]

97  813A Flink, Govert -Bildnis e. jg. Dame ( m.R. ) [x]

98  90A Florentinisch um 1500 -Maria mit Kind ( m.R. ) [x]

99  I.133 Foppa Vincenzo -Beweinung Christi ( m.R. ) [x]

100  122 Francia, Francesco -Madonna in der Glorie mit sechs Heiligen [x]

101  287 Francia, Ciacomo -Maria als Himmelskönigin mit Heiligen [x]

102  1639 Francois, Peter -Bildnis aines Mannes ( m.R. ) [x]

103  1889 Französisch um 1400 -Christus am Kreuz, Maria, Johannes(m.R.) [x]

104  1993 Französisch um 18. Jh. -Die Wasserfälle v. Terni ( m.R. ) [x]

105  883 Fyt, Jan -Stilleben ( m.R. ) [x]

106  989 Fyt, Jan -Die Rehhatz [x]

107  87 Garbo, Raffaellino del -Thorn. Maria mit Heiligen ( m.R. ) [x]

108  98 Garbo, Raffaellino del -Thorn. Maria mit Heiligen ( u.R. ) [x]

109  S.1 Garbo, Raffaellino del -Madonna mit zwei Engeln (Tondo)(m.R.) [x]

110  806A Gelder, Aerot do -Landschaft m. Ruth u. Boss ( m.R. ) [x]

4

111  2108 Geertgen Nachf. ( Meister d. Figdorschen Kreutzabnahme ) [x]
-Kreutzabnahme

112  88 Ghirlandaio, Domenico -Madonna v. Heiligen verehrt ( u.R. )

113  74/76 Ghirlandaio, Domenico -Flügelaltar (Ruckseite) ( m.R. )

114  91 Ghirlandaio, Ridolfo -Anbetung Des Kindes ( m.R. ) [x]

115  284 Giolfino, Niccolo -Tod der Lucretia ( m.R. ) [x]

116  441 Giordano, Luca -Urtoil d. Paris x [x]

117  1619B Goya, Francisco -Bildnis o. Mönches ( m.R. ) x  [x]

118  60B Gozzoli, Benozzo -Maria mit Kind und Heiligen ( m.R. ) [x]
119  916 Hagen, Joris van der -Das Rheintor und d. Hafen von Arnheim
( m.R. ) [x]

120  801D Hals nach Frans -Das lustige Kleeblatt [x]

121  1644 Heda, Willem Claes -Stilleben ( m.R. ) [x]

122  906 Heem, Jan Davidsz -Fruchtgehänge ( m.R. ) [x]

123  874C Heem, Cornelie de -Fruchtgehänge ( m.R. ) [x]

124  802A Helst, Bartol. van der -Bildnis e. alten Frau ( m.R. )

125  945 Herp, Willem -Satyr b. d. Bauernfamile ( u.R. ) [x]

126  886 Hobbema, Meindert -Waldige landschaft [x]

127  844 Holländisch 17. Jh. -Der Reeder u. s. Frau [x]

128  2040 Hondecoeter, Melchior -Stilleben mit Truthahn ( m.R. ) x [x]

129  444 Honthorst, Gerar van -Das Puffspiel ( m.R. ) ???1946???

130  807 Horst, Gerrit Willemsz  -Der Segen Jacobs [x]

131  824 Horst, Gerrit Willemsz  -Die Grossmut d. Scipio [x]

132  1872/73 Huguet, Jaime,-Werkst. -Zwei Altarflügel ( m.R. ) [x]

133  972A Huysum, Jan van -Blumenatrauss ( m.R. ) [x]

134  972B Huysum, Jan van -Blumenatrauss ( m.R. ) [x]

135  998 Huysum, Jan van -Blumenatrauss ( m.R. ) [x]

136  775 Janssens, Abraham -Vertumnus und Pomona ( m.R. ) x  [x]

137  777 Janssens, Abraham -Meleager und Atalanta ( m.R. ) x  [x]

138  41 Ingannati, Pietro -Maria mit 4 Heiligen ( m.R. ) [x]

139  879 Jordaens, Jacob -Lustige Geselleschaft x [x]

5

140  1703 Jordaens, Jacob -Bildnis d. Adam van Noort ( m.R. ) x  [x]

141  1876 Jordaens, Jacob -Triumph d. Abendmahls ( m.R. ) [x]

142  2045 Jordaens, Jacob -Vision d. hl. Bruno ( m.R. ) [x]

143  408 Italienisch 17. Jh. -Büssende Magdalena ( m.R. ) [x]

144  948G Kalf, Willem -Stilleben ( m.R. ) [x]
145  948J Kalf, Willem -Stilleben ( m.R. )

146  750 Keyser, Thomas de -Familienbildnis ( m.R. ) [x]

147  750B Keyser, Thomas de -Stifter mit Sohn ( m.R. ) [x]

148  750C Keyser, Thomas de -Stifterin mit Tochter ( m.T. ) [x]

149  1998 Kouninck, Kerstian de -Landschaft ( u.R. ) [x]

150  858A Kick, Simon de -Rastende Soldaten ( m.R. ) [x]

151  1677A/B Kölnisch um 1420 -Grablegung und Auforstehung Christi ( m.R. )

152  1198A Kölnisch um 1450 -Toter Christus mit Engeln ( m.R. ) [x]

153  1199 Kölnisch um 1480 -Verkündigung ( m.R. ) [x]

154  471 Le Brun, Charles -Familie Jabach ( m.R. )x  [x]

155  990 Lelienbergh, Cornelia -Stilleben ( m.R. ) [x]

156  1146 Leonello da Crevalcore -Hl. Familie ( m.R. ) [x]

157  46A Liberale da Verona -Hl. Sebastian ( m.R. ) [x]

158  96 Lippi, Filippino -Christus am Kreuz mit Maria und Franziskus ( m.R. ) [x]

159  101 Lippi, Filippino -Maria mit Kind ( m.R. ) [x]

160  95 Lippi, Fra Filippo - Maria als Mutter d. Erbarmens ( m.R. ) [x]

161  407A Lys, Johann -Rast einer Räuberbande ( m.R. ) [x]

162  1119 Lorenzo Monaco -Thronende Maria m. Heiligen ( m.R. ) x  [x]

163  1123A Lorenzo Monaco -Madonna ( m.R. ) [x]

164  1650A Lorenzo Veneziano, B. -Vier heilige ( m.R. ) x

165  819D Maes, Nicolas -Verstossung d. Hager ( m.R. ) [x]

166  68 Mainardi, Sebastiano -Thron. Maria m. Heiligen ( u.R. ) [x]

167  77 Mainardi, Sebastiano -Maria mit Kind ( m.R. ) x  [x]

168  2041 Marées, George -Graf v. Freysing ( m.R. ) [x]

6

169  2096 Marées, George -Bildnis e. Malers ( m.R. )

170  2158 Marinus van Roymerswaels -Der Geldweschsler ( u.R. ) [x]

171  569A Massys, Quinten, Nachf. -Anbetung der Köninge ( m.R. ) [x]

172  2009 Maulpertsch, Anton Fr. -Sündenfall und Erlösung ( m.R. ) [x]

173  1971 Meister d. Bartolomäus-Altars -Tod der Maria ( m.R. ) [x]

174  1690 Meister d. Bartolomäus-Altars -Heilige Veronika ( m.R. ) [x]

175  2062 Meister d. Hausbusch -Anna Solbdritt ( m.R. ) [x]

176  1683 Meister v. Lichtenstein -Heimsuchung ( m.R. ) [x]

177  1683 A Meister v. Lichtenstein -Beschneidung Christi ( m.R. ) [x]

178  2128 Meister d. Magdalenen-Legenda -Ausritt d. hl. Magdalena ( m.R. ) [x]

179  2164 Meister d. Pollinger Altars -Anbetung des Kindes ( u.R. ) [x]

180  1222-1234 Meister d. Schöppinger -Altars Flugelaltar ( m.R. ) [x]

181  1235A Meister d. Verherrlichung Marise -Geburt Christi ( m.R. ) [x]

182  1886 Meister HP von 1430 -Tod d. hl. Klara ( m.R. ) [x]

183  54 Melozzo da Forli -Die Dialektik x  [x]

184  54A Melozzo da Forli -Die Astronomie x  [x]

185  2016 Meulen, Franz v.d. -Eroberung einer Stadt [x]

185A  2095 Mitteldeutschum 1375 -Anbetung d. Könige ( u.R. ) [x]

186  699 Moyaert, Claes Cornelis -Bacchanal ( m.R. ) [x]

187  1966 Momper, Jodocus -Gebirgslandschaft ( m.R. ) [x]

188  753 Moreelse, Paulus Weibl. -Bildnis ( m.R. ) x  [x]

189  197 Moretto da Breccia -Maria und Elisabeth [x]

190  414 Murillo, Bartolomme -Hl. Antonius m.d. Christkind ( u.R. ) x  [x]

191  414C Murillo, Bartolomme -Anbetung d. Wirten ( u.R. ) [x]

192  840C Neer, Aert vander -Winterlandschaft ( m.R. ) [x]

193  848 Netscher, Caspar -Die Küche ( m.R. ) x  [x]

194  590A Niederlandisch um 1460 -Maria m. Heiligen und Stiftern ( m.R. ) [x]

195  624 Niederlandisch um 1520 -Bildnis e. jg. Mannes ( m.R. ) [x]

196  2130 Niederlandisch um 1520 -Heiliger Hieronymus ( m.R. ) [x]

197  2134 Niederlandisch um 1520 -Anbetung d. Könige [x]

8

198  1924 Nürbergisch um 1500  -Hl. Hieronymos u. Sebastian ( m.R. ) [x]

199  656 Niederländisch um1520 -Thron. Maria mit Kind ( m.R. ) [x]

200  1570 Niederländisch 13. Jh. -Altar aus Quedlinburg ( m.R. ) [x]

201  8.13 (?) Oberritalienisch um 1500 -Maria mit Kind ( m.R. )

202  1684 Oberrheinisch um 1490 -Gastmahl d. Herodau ( m.R.) [x]

203  2112 Oberrheinisch Marter d. hl. Ursula [x]

204  1726 Österreschisch um 1440 -Verkundigung ( m.R. ) [x]

205  2099 Oberheinisch um 1490 -Verkundigung ( m.R. ) [x]

206  1857 Osterreichtsch um 1460 -Enthauptunh d.hl. Katharina ( m.R. ) [x]

207  845D Ostade, Isack van -Bauer mit Schlapphut ( m.R. )
[ kohtalo epävarma ]


208  741 Palamedesz, Anthonie -Bildnis e. jg. Mädchens ( m.R. ) [x]

209  758B Palamedesz, Anthonie -Bildnis o. Knaben ( m.R. ) [x]

210  2175 Palmezzano, Marco -Taufe Christi ( u.R. )

211  1129A Palmezzano, Marco -Der auferstend. Christus ( m.R. ) x  [x]

212  49 Pennacchi, Pier Maria -Maria mit Kind und Heiligen ( m.R. ) x  [x]

213  1166 Pennacchi, Pier Maria -Christus im Grabe m. Engeln ( m.R. ) x  [x]

214  494 Pesne, Antoine -Bildnis Kupferstecher Schmid (m.R.) [x]

215  204 Piero di Cosimo - Anbetung des Kindes ( m.R. ) x  [x]

216  259C Piombo, Sebastiano del -Judith ( m.R. ) x  [x]

217  1706 Pleydenwurff, Hans -Gottvater m. tot. Christus ( m.R. ) [x]

218  1891 Preisler, Daniel -Bildnis e. Witwe ( m.R. ) [x]

219  39 Previtali, Andrea -Maria m. Kind u. Heiligen ( m.R. ) [x]

220  45 Previtali, Andrea -Verlobung d. hl. Katharina ( m.R. ) [x]

221  2113 Ratgeb, Jörg   -Passahmahl ( u.R. ) [x]

222  757B Ravesteyn, Jan Ant. van -Bildnis eines Mannes ( m.R. ) [x]

223  377 Reni, Guido -Venus und Amor [x]

224  1637 Reynolds, Sir Joshua -Selbstbildnis [x]

225  1637B Reynolds, Sir Joshua -Bilnis Mrs. Boone u. Tochter ( m.R. ) [x]

226  1637A Reynolds, Sir Joshua -Bildnis Kitty Fischer ( m.R. )
[ yliviivattu ja epäselvä kynämerkintä: "Wi Labastans"]

227  1711 Reynolds, Sir Joshua -Chevaller d´ Eon ( m.R ) [x]

8

228  405B Ribera, Jusepe de -Heiliger Sebastian ( u.R.) [x]

229  416 Ribera, Jusepe de -Kopie Marter d. hl. Bartolomäus [x]
[ alkuperäinen Museo del Prado, Madrid ]

230  708 Ring, Ludger tom -Hochzeit zu Cana ( m.R. ) [x]

231  2000 Robert, Hubert -Farnesische Gärten ( m.R. ) [x]

232  2029 Robert, Hubert -Landschaft mit Brücke ( m.R. ) [x]

233  151 Romanino, Girolamo -Beweinung Christi [x]

234  157 Romanino, Girolamo -Madonna mit Heiligen ( m.R. ) [x]

235  157A Romanino, Girolamo (?)   -Enthauptung Johannes d. T. ( u.R. ) [x]

236  1671 Romney, George -Bildnis Mr. Edmund Poulter ( m.R. ) [x]

237  1671A Romney, George -Bildnis Miss Sarah Mariot ( m.R. ) [x]

238  500A Rotari, Pietro -Päpstlicher Nuntius ( m.R. ) [x]

239  762B Rubens, Peter Paul -Bekehrung Pauli x  [x]

240  762 Rubens, Peter Paul -Krönung Mariae [x]
241  762C Rubens, Peter Paul  -Diana mit Nymphen x  [x]

242  763A Rubens, Peter Paul -Büssende Magdalena [x]

243  763B Rubens, Peter Paul -Venus und Adonis x  [x]

244  774 Rubens, Peter Paul  -Jagd d. Diana [x]

245  776A Rubens, Peter Paul  -Neptun und Amphitrite x  [x]

246  776B Rubens, Peter Paul  -Bacchanal [x]

247  783 Rubens, Peter Paul  -Auferweckung d. Lazarus [x]

248  797 Rubens, Peter Paul -Drei Reiter ( m.R. ) [x]

249  884 Ruisdael, Jacob van -Bewegte See ( m.R. ) x  [x]

250  905A Ryckhals, Francois -Stilleben ( m.R. ) [x]

251  1738 Sächsisch, um 1380 -Flügelaltar a. Heiligenstadt ( m.R. ) [x]

252  445 Sandraert, Joachim van -Der Tod Senecas [x]

253  22 Snata [Santa]Croce, Francesco -Ambetung der Könige ( m.R. )

254  140A Santi, Giovanni -Maria mit Kind ( m.R. ) [x]

255  246 Sarto, Andrea dei -Thron. Madonna mit Heiligen [x]

256  1122 Sassetta, Stefano -Himmelfahrt Mariae [x]

257  307A Savoldo, Giov. Girolamo -Trauer u. d. Leichnam Christi [x]

258  1903 Schaeufelein, H. Leonh. -Anbetung d. Lammes [x]

9

(List of paintings in Flakturm Friedrichain at time of fire, Cont.)

259  2107 Schaeufelein, H. Leonh. -Predellentafel ( u.R. ) [x]

260  1234B Scaffner, Martin -Zwei Altarflügel m. Heiligen ( m.R. )  [x]
261  170A/B Schiavone, Andrea del -Zwei Parabel-Darstellgn. ( m.R. ) [x]

262  976 Seghers, Daniel -Blumengewinde [x]

263  1055 Sellaio, Jacopo del -Beweinung Christi [x]

264  1132 Sellaio, Jacopo del -Caesar vor d. Ermordung ( m.R. ) [x]

265  1133 Sellaio, Jacopo del -Caesars Ermordung ( m.R. ) [x]

266  1977 Sieberecht, Jan -Landschaft mit Furth u.Brücke ( m.R. ) [x]

267  1118 Sienesisch um 1400 -Maria mit Kind und Engeln ( m.R. )

268  79A Signorelli, Luca -Pan mit Begleitern [x]

269  774A Snyders, Frans -Studie mit Hundeköpfen ( m.R. ) [x]

270  109 Sodoma, Giov. Ant. -Caritas mit Landschaft ( m.R. ) [x]

271  408C Spanisch um 1630 -Mann mit Santiago-Orden ( m.R. ) [x]

272  2023 Stock, Ignatius van d. Landschaft mit Eseltreiber ( m.R. ) [x]

273  III.447 Stoop, Dirk -Wachtstube ( m.R. ) [x]

274  563A-D Strigel, Bernhard -Vier Flügel e. Altare ( m.R. ) [x]

275  2058 Sustris, Lambert -Venus und Amor ( m.R. ) [x]

276  856 Teniers, David d. jg. -Puffspieler imWirtshaus ( m.R. ) [x]

277  859 Teniers, David d. jg. -Versuchung d. hl. Antonius ( m.R. ) [x]

278  866D Teniers, David d. jg. -Marter d. Reiscen im Fegefeuer ( m.R. ) [x]

279  866F Teniers, David d. jg. -Wachtstube mit Befreiung Petri ( m.R. ) [x]

280  791D Terborch, Gerard -Bildnis eines Mannes ( m.R. ) [x]

281  791E Terborch, Gerard -Bildnis e. jg. Mannes ( m.R. ) [x]

282  459A Tiepolo, Giov. Batt. -Verteilung d. Rosenkranzes ( m.R. ) [x]

283  298A Tintoretto, Jacopo -Verkundikung [x]

284  310 Tintoretto, Jacopo -Luna mit d. Horn [x]

285  1733 Tirolisch um 1510 -Vier Kirchenväter ( m.R. )

286  2166 Tischbein, Joh. Fr. Aug. -Bildnis e. dtsch. Fürsten ( m.R. ) [x]

287  161 Tizian Bildnis d. -Admirals Giov. Moro (m.R.) [x]

288  948C Treck, Jan Jansz -Stilleben ( m.R. ) [x]

289  487A Trinquesse, Louis R. -Bildnis e. jg. Dame ( m.R. ) [x]

290  1721 Troost Cornelis -Szene a. Moliéres Eigenbildeten
Kranken ( m.R. ) [x]

10
291  111 Tura, Cosmé -Thron. Maria m. Heiligne [x]

292  1921 Vadder Lodowijk de -Landschaft m. Dorf ( m.R. ) [x]

293  678 A Uden, Lucas von -Hügelige Landschaft ( m.R. ) [x]

294  623 A Utrecht, Jacob von -Bildnis e. Mannes ( m.R. ) [x]

295  1657 Valkenborgh Lucas von -Gebirgige Landschaft ( M.R. ) [x]

296  922 B Velde, Adriaen von de -Flasche Flusslandschaft (m.R.)[ei kuvaa]

297  1679 Velde, Willem van de -Der Salutschuss ( m.R. ) [x]

298  1546 Venezianisch ende 15. jh. Geburt Christi ( m.R. ) [x]

299  40 Venezianisch um 1500 -Maria m. Kind u. Engeln ( m.R. ) [x]

300  2027 Vehrsecht, Tobias -Flusstal. m. Gebirge ( m.R. ) [x]

301  2027 Vehrsecht, Tobias -Flusstal. m. Gebirge ( m.R. ) [x]

302  303 Veronese, Paolo -Jupiter, Fortuna, Germanis

303  304 Veronese, Paolo -Saturn hilft d. Religion x  [x]

304  309 Veronese, Paolo -Minerva u. Mars [x]

305  311 Veronese, Paolo -Apollo u. Juno x  [x]

306  326 Veronese, Paolo -Deckenbild (Mitte) [x]

307  877 B Verspronck, Jan Corn. -Bildnis e. jg. Frau ( m.R. ) [x]

308  2012 Vinkeboons, David -Flusslandschaft m. Wald ( m.R. ) [x]

309  38 Vivarini, Alvise  -Thron. Maria m. Heiligen [x]

310  1160 Vivarini, Bartolommeo -Hl. Georg als Drachentöter ( m.R. ) [x]

311  831 Vos, Cornelis de -Bildnis e. Ehepaares ( u.R. ) [x]

312  2007 Vos, Simon de -Lustige Gesellschaft ( m.R. ) [x]

313  479 Vouet, Simon -Verkündikung ( f.R. ) [x]

314  905 Walscapele, Jacob  -Frucht-u-Blumengehänge ( m.R.) [x]

315  1001 Weenix, Jan -Blumenstrauss [x]

316  2038 Wildnes, Jan -Landschaft m. Regenbogen [x]

317  1680 Wilkie, Sir David Der -Blinde Geiger ( m.R. ) [x]

318  898 C Witte, Emanuel de -Innensnsicht e. Barockkirche ( m.R. ) [x]

319  1840 Witte, Emanuel de -Innensnsicht e. gotischen Kirche ( m.R. ) [x]

320  899 Wouwermans, Philipps -Reitschule am Flussufer ( m.R. ) [x]

321  1164 Zaganelli, Francesco -Verkündigung ( m.R. ) [x]

322  2071 Zais, Giuseppe -Italien Flusslandschaft ( m.R. ) [x]

323  722 Zegars, Garard -Josephs Traum [x]

324  2102 Zissenis, Joh. Georg -Graf Wilhelm zu Schamburg-Lippe(u.R.) [x]

325  2103 Zissenis, Joh. Georg -GräfinWilhelm zu Schamburg-Lippe
( u.R . )

326  1682 Zuccarellli, Francesco  -Landschaft m. Hirten ( m.R. ) [x]

327  404 A Zurbaran, Francisco de -Der hl. Bonaventure u. Thomas v. Aquine x  [x]

Lfd.Nr. Kat.Nr. II. Debotbestand (vgl. Katalog.s. 599-653)

328  1801 Adriaenssen, Alexander -Stilleben ( m.R. ) [x]

329  792 B Anraedt, Pieter van -Bildnis e.alt Frau ( m.R. ) [x]

330  597 Baldung, Hans,gen Grien, Art des -Christus am Kreuz ( m.R. ) [x]

331  318 Bassano, Leandro -Bildnis e. Procuràtors ( m.R. ) [x]

332  1773 Beijeren, Abraham van -Stilleben ( m.R. ) [x]

333  1772 Bijlert, Jan -Merkur ( m.R. ) [x]

334  887 Berchem, Nicolaus -Landschaft m. mytholog Staffage [x]

335  424 Bolognesiech 17. Jh. -Caritas Romans [x]

336  207 B Boltraffic, Giov. Ant. -Maria mit Kind ( m.R. ) [x]

337  214 Boltraffic, Giov. Ant. -Maria mit Kind

338  52 Borgognone, Ambrogio -Thron. Madonna m. Heiligen [x]

339  863 Both, Jan -Landschaft [x]

340  796 A Brekelenkam, Quiringh -Die Obsthändlerin ( m.R. )
)od.796 B Brekelenkam, Quiringh -Frau am Spinnrad

341  714 Bril, Paulus -Jagd auf Ziegen ( m.R. ) [x]

342  B82 Bronzino, Art des -Männl. Bildnis ( m.R. ) [x]

343  285 Bugiardino, Giuliano -Maria m. Kind u. Johannes [x]

344  297 Caliari, Carlo -Darstellg. im Tempel ( m.R. ) [x]

345  I.39 Carpaccio, Art des (Bastiani) -Krönung Mariae (m.R. ) [x]

346  B 89 Cariani, Giov. Busi -Anbetung der Hirten ( u.R. ) [x]

347  I.357 Coda, Bartolommeo -Thron. Madonna m. Heiligen [x]

348  322 Contarini, Giov. -Hl. Sebastian [x]

349  I.127 Conti, Bernardino del Männl. Bildnis ( m.R. ) x  [x]

350  2061 Conti, Bernardino del -Madonna i.D Grotte ( m.R. ) [x]

351  1309 Cornelis van Haarlem -Mannalese ( m.R. ) [x]

352  568 Cransch, Lucas -Christus im hause der Phorisäer (m.R.) [x]

353  576 Cransch, Lucas -Herkules bei Omphale ( m.R. ) [x]

12

354  743 C Cuijp, Jacob Gerrits -Männl. Bildnis ( m.R. ) [x]

355  1023 B Dietrich, Christ. Wilh. -Männl. Bildnis ( m.R. ) [x]

356  1194 Dünwegge, ( Dirk Bagaert ) -Kreuzigung Christi ( m.R. ) [x]

357  305 Farinato, Paolo -Darstellung Christi [x]

358  371 Fiasella, Domenico -Speisung d. 5000 [x]

359  1587 Florentinisch, um 1450 -Maria i.d. Glorie ( m.R. ) [x]

360  130 Florentinisch, um 1500 -Geschichte d. Lucia ( ohne. R. ) [x]

361  63 Florentinisch, um 1500 -Madonna m. Johannesknaben u. hl.
Franziscus ( m.R. ) [x]
362  1366 Florentinisch, umbrisch um 1450 -Triumph der Keuschheit (Tondo) (m.R.) (Domenico Veneziano-Werkstatt) [x]

363  271 Francia, Giscomo -Die Kauschheit ( m.R. ) [x]

364  651 A Franken, Frans, d.Jg. -Christus am Ölberg ( m.R. )

365  651 B Franken, Frans, d.Jg. -Fusswaschung d. Apostel ( m.R. ) [x]

366  1378 Ghirlandaio, Domenico-Schule -Anbetung der Köninge ( m.R. ) [x]

367  1379 A Ghirlandaio, Domenico-Schule -Maria m. Kind u. Johannes ( f.R. ) [x]

368  1382 Giotto-Schule -Vermählung d. hl. Katharina ( m.R. ) [x]

369  1782 Goijen, Jan Nachahmer -Flusslandschaft ( m.R. )
[ ei toistaiseksi tietoja webissä ]

370  1854 Gossaert, Jan Nachfolger -Mythologische Szene ( m.R. ) x  [x]

371  749 Govaerts, Abraham -Der Eichenwald ( m.R. ) [x]

372  367 Gueroino, Francesco Art des -Männl. Bildnis ( m.R. ) [x]

373  1032 Hoyer, David -Selbstbildnis ( m.R. ) [x]

374  972 Huysum, Jan van -Blumenstrauss ( m.R. ) [x]

375  882 B Hulst, Frans de -Holländ.Stadt am Wasser ( m.R. ) [x]

376  B 105 Leveq, Jan -Herrenbildnis ( m.R. ) [x]

377  1529/30 Maso di Banco -Zwei Tafeln m. Heiligen ( m.R. ) [x]

378  1607 Meister v.St. Severin -Kreuzigung Christi ( m.R. ) [x]

379  799 A Merk, Frans van der -Männl. Bildnis ( m.R. ) [x]

380  II.344 Movaert, Class Corn -Odysseus u. Nausiksa ( m.R. ) [x]

13


381  B 112 Moroni, Giov. Blatt. -Vater u. Sohn ( m.R. ) [x]

382  667 Moretto, Alessandro -Maria m. Kind u. Johannes ( m.R. ) [x]

383  840 A Neer, Aort van der -Feuersbrunet [x]

384  840 Neer, Aort van der -Feuersbrunet ( m.R. ) [x]

385  332 Neroni, Bartolommeo -Madonna m. Heiligen ( m.R. ) [x]

386  II.151 Niederländisch um 1540 (Sellaer) -Lucretia ( m,R. ) [x]

387  1796 Oberrheinisch um 1520 -Martyrium d.hl. Sebastian ( m.R. ) [x]

388  1472 Paduanisch 15. Jh. -Toter Christus m. Engeln ( m.R. ) [x]

389  B59 Raeburn, Art des -Bildnis e. alt. Dame [x]

390  247 Raffael-Kopie -Madonna Bridgewater-Gallery ( m.R. ) [x]

391  IV.511 Raffael-Kopie -Sposalizio ( m.R. ) [x]

392  II.309 Rubens-Kopie -Bacchanal [x]

393  483 A Roos, Philipp Peter -Orpheus u.d. Tiere [x]

394  964 Rubens - Schule -Plucht d. Cloelia [Flucht] [x]

395  912 Ruisdael, Jacob, Salomonzs -Landschaft ( m.R. ) [x]

396  999 Ruijsch, Rachel -Blumenstrauss ( m.R. ) [x]

397  419 Sassoferrato, Giov.Batt. -Joseph m.d. Christkind [x]

398  1213 A Schwäbisch um 1475  -Tod der Maria ( m.R. ) [x]

399  1139 Sellaio, Jacopo -Hl. Hieronymus ( m.R. ) [x]

400  292 Sodama, Giov.Ant. -Dornengekrönt Christus ( m.R. ) [x]

401  1543 Umbrisch 16.Jh. -Madonna ( m.R. ) [x]

402  2122 Ulmer Schule 15.Jh. -Kreuztrakung ( m.R. ) [x]

403  476 Valentin, Art des -Die Wahrsagerin ( f.R. ) [x]

404  884 A Velde, Adrisen van de -Landschaft [x]

405  1547 Venezianisch 15.Jh. -Kreuzabnahme ( m.R. ) [x]

406  308 Venezianisch um 1540 -Darstellung im Tempel [x]

407  484 Vernet, Claude -Tempel d. Sibylle zu Tivoli ( m.R. ) [x]

408  874 B Vlämisch 17.Jh. -Stilleben ( m.R. ) [x]

409  754 Vlämisch um 1600 -Landschaft ( m.R. ) [x]

410  1774 Veenix, Jan Babtiste -Stilleben ( m.R. ) [x]

14


411  1236 Westfälisch 15.Jh. -Maria m. Kind u. Heiligen ( m-R. ) [x]

412  1571 Weyer, Jacob -Christus am Kreuz ( m.R. ) [x]

413  898 Witte, Emanuel de -Innenansicht e. Kirche  [x]

I I I. Leihgaben der National galerie

414  Nat.Gal. Tischbein, Joh. Heinr. -Kabinettarat Robert (u.R. )

415  Nat.Gal. Tischbein, Joh. Heinr. -Familienbild

416  Nat.Gal. Tischbein, Joh. Fr. Aug. -Fürstenbildnis ( m.R. )


IV. 156 Rahmen

z.grossen Teil alte italienische Rahmen (vgl. besondere Liste)

 


15

 

 
Mainospalkki